ในหนังสือ พรานทุ่ง สัจจภูมิ ละออ ลูกชาย ชั้น ละออ พรานปลาลุ่มน้ำจระเข้สามพัน

แม่น้ำสุพรรณฯ เขียนถึงเครื่องมือดักปลา ชื่อว่าไอ้โง่

ไอ้โง่ ชื่อเดียวกัน แต่มีหลายแบบ ไม่ว่าจะเป็นชนิดที่ทำด้วยไม้

ทำด้วยเส้นลวดเล็กถักเป็นตาข่าย หรือทำด้วยเชือกเอ็นเล็กๆ ถักเป็นตาข่าย

แบบแรกที่เห็นจากรูปถ่าย คล้ายลอบดักปลา ใช้ในน้ำตื้น

แต่ถ้าเป็นไอ้โง่ที่ตั้งใจใช้ในน้ำลึก ก็ทำให้ยาวออกไป ตั้งแต่ 5 วา ไปถึง 8 วา

คนกรุงอาจต้องนึกอยู่นาน หน้าตาไอ้โง่เป็นยังไง...แต่สำหรับชาวบ้าน ละแวกที่มีตลาดอยู่ริมแม่น้ำลำคลอง

จะคุ้นหน้า คุ้นชื่อ ก็จะรู้ว่ามีขาย

สัจจภูมิอธิบายถึงไอ้โง่แต่ละประเภท ประเภทที่ทำด้วยไม้ รูปร่าง คล้ายลอบ

แต่มีทางเข้าออกสองทาง มองไกลๆคล้ายกระชังดักปลา

นี่เป็นไอ้โง่สมัยเก่า สมัยที่ยังต้องพึ่งพาไม้ เพราะยังไม่มีใยสังเคราะห์

ไอ้โง่สมัยใหม่ ทำด้วยเชือกเส้นเล็กๆ ใช้กันเกร่อในหมู่บ้านใกล้แม่น้ำใหญ่ หาซื้อได้ในตลาด

 มีให้เลือกหลายขนาด ไอ้โง่ประเภทนี้มีงาตลอดตัว

ไอ้โง่ประเภทสุดท้าย ขนาดใหญ่ ถักด้วยเส้นลวด โครงด้านในใช้ลวดขนาดใหญ่ขดเป็นวงกลม

อาจมีถึง 4 วง เพื่อยึดตาข่ายลวด ด้านหน้าและหลังมีงาสำหรับปลาเข้า

เอาเป็นว่าเรารู้จักไอ้โง่กันบ้างแล้ว และก็ต้องมีความรู้ต่อไปว่า

ไอ้โง่ใช้ดักปลาได้ทุกฤดูกาล ยกเว้นฤดูปลาวางไข่ ที่ชาวบ้านเรียกว่า หน้าน้ำแดง

แถวๆบ้านสัจจภูมิ ไม่มีไอ้โง่สำหรับพรานปลาอาชีพ มีแต่ไอ้โง่มือสมัครเล่น

ทำด้วยเส้นลวด บ้างก็ทำแบบกลม บ้างก็ทำแบบสี่เหลี่ยม

เวลาจะดักปลาก็เอาไปวางไว้ในน้ำ เลือกทำเลที่หมายตา แล้วก็เอากิ่งไม้ไปสระไว้

ปลาจะชอบมาว่ายวนเคล้าคลึงอยู่ตามกิ่งไม้ แล้วก็เพลินเผลอเข้าไปติด

แถวๆนั้นปลาที่ติดส่วนใหญ่เป็นปลาแขยง ปลากด นานๆที ก็จะมีปูนาเข้ามาติดสักตัวสองตัว

ส่วนพรานปลาอาชีพ มักเลือกไอ้โง่ขนาดใหญ่ ที่ทำด้วยเส้นเอ็น อันหนึ่งยาวหลายวา

การวางไอ้โง่ต้องรู้เทคนิค วางขนานไปตามลำคลอง ป้องกันตะกอนและสวะที่มักลอยน้ำมาติด

ไอ้โง่ชนิดนี้ ดักได้ปลาทุกชนิด ปลาดุก ปลาช่อน ปลากด ปลาหมอ ฯลฯ

กระทั่งปลาที่ชื่อฉลาด...

ผมชอบเรื่องไอ้โง่...ก็ตรงที่สัจจภูมิ ละออ เขียนว่า “ดักได้ แม้ปลาฉลาด”

เพราะชวนให้คิดไปว่า แม้ปลาฉลาด แต่ถ้าขาดความเฉลียว ขนาดไม่มีเหยื่อล่อ ก็ยังเผลอเข้าไปติดกับดักจนได้

มนุษย์เราฉลาดกว่าปลา...ผมไม่เชื่อว่า เหยื่อล่อพื้นๆ...

จะทำให้เผลอไปติดในกับดักได้ง่ายๆ นิสัยแบบนี้ละกระมัง กับดักแบบนี้ จึงถูกเรียกว่าไอ้โง่